← Dersler Listesine Dön
EN Lisans Modülü (Bahar)
Lisans Modülü (Bahar)

Beslenmenin Psikososyal Boyutları

Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi • Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Dersin Amacı ve Vizyonu

Bireylerin ve toplumların beslenme davranışlarını şekillendiren biyopsikososyal, kültürel ve çevresel dinamiklerin kanıta dayalı analizi.

🎯 İşlenen Temel Konular: İştah mekanizmaları ve besin seçimi, bozulmuş yeme davranışları ve yeme bozuklukları (anoreksiya, bulimiya, BED), obezite ve beden algısı, GLP-1 tedavilerine psikososyal bakış, beslenme fanatikliği ve ortoreksiya.

🎯 Dersin Amacı ve Biyopsikososyal Yaklaşım

Beslenme yalnızca biyokimyasal bir enerji alımı süreci değil; kültürel, ailesel, psikolojik ve sosyoekonomik faktörlerin karmaşık bir etkileşimidir. Bu dersin temel amacı; diyetisyen adaylarına bireylerin ve toplumların beslenme davranışlarını şekillendiren biyopsikososyal dinamikleri kavramsal ve klinik düzeyde aktarmaktır. Öğrenciler, diyet kısıtlamalarının psikolojik dinamiklerini, ödül mekanizmalarını, hedonik açlık fizyolojisini ve beden dismorfisi riskini bütüncül bir yaklaşımla ele almayı öğrenirler.

📚 Haftalık Konu Dağılımı ve Seminerler

  • Hafta 1: Beslenme Davranışının Biyopsikososyal Modeli: Evrimsel Miras ve Modern Çevre.
  • Hafta 2: Açlık, İştah ve Tokluk Algısının Nöropsikolojisi: Homeostatik ve Hedonik Açlık.
  • Hafta 3: Sosyokültürel Normlar, Aile Dinamikleri ve Çocukluk Çağı Beslenme Alışkanlıkları.
  • Hafta 4: Beden Algısı, Medya İdealizasyonu ve Sosyal Karşılaştırma Teorisi.
  • Hafta 5: Bozulmuş Yeme Davranışları Spektrumu: Duygusal Yeme, Gece Yeme ve Kısıtlayıcı Diyetler.
  • Hafta 6: Klinik Yeme Bozuklukları (Anoreksiya Nervoza, Bulimiya Nervoza, Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu).
  • Hafta 7: Ortoreksiya Nervoza: 'Sağlıklı Beslenme' Takıntısı ve Sosyal Medya Fanatizmi.
  • Hafta 8: Ağırlık Stigması (Weight Stigma), Kilo Ayrımcılığı ve Sağlık Hizmetlerine Yansımaları.
  • Hafta 9: GLP-1 Reseptör Agonistleri ve İştah Baskılayıcı İlaçların Psikososyal Etkileri.
  • Hafta 10: Farkındalıklı Beslenme (Mindful Eating) ve Sezgisel Yeme (Intuitive Eating) İlkeleri.

🏆 Temel Öğrenme Çıktıları ve Klinik Kazanımlar

  • Danışanın yeme davranışının ardındaki duygusal ve psikososyal tetikleyicileri analiz edebilme.
  • Klinik yeme bozukluklarını erken aşamada tarayabilme ve multidisipliner ekibe (psikiyatri/psikoloji) doğru sevk edebilme.
  • Ağırlık odaklı önyargılardan arındırılmış, kapsayıcı ve danışan merkezli klinik iletişim dili geliştirebilme.
  • Yeme tutumu ve beden algısı psikometrik testlerini (EAT-26, ORTO-15, DEBQ) bilimsel olarak uygulayabilme.

📖 Temel Başvuru Kaynakları

  • Fairburn, C. G. (2008). Cognitive Behavior Therapy and Eating Disorders. Guilford Press.
  • Tribole, E., & Resch, E. (2020). Intuitive Eating: A Revolutionary Anti-Diet Approach (4th ed.). St. Martin's Essentials.
  • American Psychiatric Association (APA). (2013). DSM-5: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.
  • Tylka, T. L., et al. (2014). The weight-inclusive approach to health. Journal of Obesity, 2014.

🧠 Bu Dersi Nasıl İşliyoruz? Sınıf İçi Deneyim & Uygulamalar

  • Psikometrik Ölçek Analizleri: EAT-26, ORTO-15 ve DEBQ ölçekleri üzerinden danışan değerlendirme simülasyonları.
  • Ağırlık Stigması ve Medya Analizi: Kilo ayrımcılığının bireyler üzerindeki psikososyal etkileri ve etiketleyici dilden arındırılmış iletişim pratikleri.
  • GLP-1 ve Davranışsal Değişim: İştah baskılayıcı yeni nesil farmakolojik tedavilerin beslenme psikolojisi ve yaşam kalitesi boyutu.
← Tüm Derslerime Göz At Dr. Caner ÖZYILDIRIM